Kısaca
- Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Uzmanı Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, çocukluk çağı kabızlığının erken fark edilip uygun tedavi edilmesi gerektiğini söyledi.
- Dünya genelindeki araştırmalara göre çocukların yaklaşık yüzde 10’unda kabızlık görülüyor; en sık neden dışkıyı tutma davranışı.
- Uzun süren kabızlık karın ağrısı, iştahsızlık, dışkı kaçırma ve tuvalet korkusuna yol açabiliyor; tedavide beslenme düzenlemesi her zaman yeterli olmayabiliyor.
Çocukluk çağında sık görülen kabızlık, uzun sürdüğünde çocuğun günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Uzmanı Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, kabızlığın erken fark edilmesi ve uygun tedavi edilmesi çağrısında bulundu.
Dr. Türkmen, kabızlığın yalnızca birkaç gün tuvalete çıkamamak anlamına gelmediğini vurgulayarak, haftada iki veya daha az dışkılama, sert ve büyük hacimli dışkı, dışkılama sırasında ağrı, dışkıyı tutma davranışı ve iç çamaşırına dışkı kaçırmanın önemli belirtiler olduğunu söyledi. Her gün dışkılayan bir çocukta bile kabızlık görülebileceğini belirtti.
Nedenler
Çocukluk çağı kabızlığının büyük bölümünün fonksiyonel kabızlık olarak adlandırıldığını belirten Türkmen, en önemli nedenin dışkıyı tutma davranışı olduğunu ifade etti. Tuvalet eğitimi döneminde yaşanan ağrılı dışkılamanın, çocuğun aynı ağrıyı tekrar yaşamamak için tuvaletten kaçınmasına yol açabildiğini söyledi. Okul çağındaki çocukların okul tuvaletini kullanmak istemediklerinde tuvalet ihtiyacını erteleyebildiğini kaydetti. Yetersiz lif ve sıvı tüketimi, düzensiz beslenme ve hareketsizliğin de kabızlığa katkıda bulunabildiğini, bunun zamanla bir kısır döngüye dönüştüğünü belirtti.
Türkmen, uzun süre bağırsakta bekleyen dışkının giderek sertleştiğini ve dışkılamanın daha ağrılı hale geldiğini anlattı. Süreç uzadığında özellikle rektumun genişleyebileceğini ve çocuğun dışkılama ihtiyacını hissetmesinin azalabileceğini söyledi.
Bazı çocuklarda dışkı kaçırmanın da görülebildiğini belirten Türkmen, bağırsakta biriken sert dışkının çevresinden daha yumuşak dışkının sızabildiğini, bunun ailelerce ishal ya da dikkatsizlik olarak değerlendirilebildiğini ancak ileri derecede kabızlığın belirtisi olabileceğini kaydetti. Çocuğu suçlamanın ya da cezalandırmanın sorunu ağırlaştırabileceği uyarısında bulundu.
Altta yatan hastalıklar
Çocuklarda kabızlığın çoğunlukla fonksiyonel nedenlerle ortaya çıktığını, ancak bazı durumlarda başka hastalıkların belirtisi olabileceğini söyleyen Türkmen, yaşamın ilk ayında başlayan kabızlık, yenidoğanın ilk dışkısını 48 saatten geç yapması, karında belirgin şişlik, özellikle safralı kusma, büyüme ve kilo alımında yetersizlik, dışkıda açıklanamayan kan ve bacaklarda güçsüzlük ya da yürüme bozukluğu gibi bulguların mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu durumlarda Hirschsprung hastalığı, nörolojik veya anatomik hastalıklar, metabolik hastalıklar, hipotiroidi, çölyak hastalığı ve besin alerjisi gibi nedenlerin araştırılabileceğini söyledi.
Tedavi
Türkmen, beslenmenin kabızlık tedavisinde önemli yeri olduğunu ancak her çocukta tek başına yeterli olmayabileceğini belirtti. Çocukların yaşına uygun su tüketmesi, sebze, meyve ve tam tahıl gibi lif içeren besinleri yeterli almaları ve düzenli fiziksel aktivite yapmalarının önemli olduğunu ifade etti. Uzun süredir kabızlığı bulunan, sert ve ağrılı dışkılayan ya da bağırsakta dışkı birikimi gelişmiş çocuklarda yalnızca beslenme düzenlemesiyle sorunun çözülemeyebileceğini, gerektiğinde uygun ilaç tedavisinin de başlanması gerektiğini söyledi. Bu bağlamda 2026 yılında yayımlanan Avrupa ve Kuzey Amerika Çocuk Gastroenteroloji Derneklerinin ortak tedavi rehberine dikkat çekti.
Ailelerin dışkı yumuşatıcı ilaçlara karşı zaman zaman çekinceleri olabildiğini belirten Türkmen, tedavinin başarısında doğru ilaç, doz ve sürenin önemli olduğunu vurguladı. Bağırsakta yoğun dışkı birikimi varsa önce bu birikimin giderilmesi, ardından yeniden oluşmasını önleyici tedaviye geçilmesi gerektiğini söyledi. İlaçların yetersiz dozda verilmesi ya da dışkılama düzelir düzelmez kesilmesinin kabızlığın tekrarlamasına yol açabileceğini belirten Türkmen, ailelerin ilaçları kendi kararlarıyla kesmek yerine hekimleriyle birlikte tedaviyi yönetmeleri gerektiğini ifade etti.
Doğru tuvalet alışkanlığının kazandırılmasının da önemli olduğunu belirten Türkmen, çocukların özellikle yemeklerden sonra düzenli olarak tuvalete oturmaya teşvik edilmesi, ayaklarının yere ya da bir basamağa desteklenmesi ve tuvalet sırasında acele ettirilmemesi gerektiğini söyledi. Çocuğun dışkılayamadığında suçlanmaması, cezalandırılmaması ya da zorlanmaması gerektiğini, amacın tuvaleti çocuk için korkulan bir ortam olmaktan çıkarmak olduğunu vurguladı.
Türkmen, tedavide hedefin yalnızca dışkılamayı sağlamak değil, düzenli, yumuşak ve ağrısız dışkılama alışkanlığını yeniden kazandırmak olduğunu belirtti. Uzun süren kabızlığın karın ağrısı, dışkı kaçırma, tuvalet korkusu ve sosyal yaşamda sorunlara yol açabileceğini, doğru beslenme, düzenli tuvalet alışkanlığı ve gerektiğinde uygun doz ve sürede ilaç tedavisiyle çocukların büyük bölümünde başarılı sonuçlar alınabileceğini söyledi.
Kabızlığı önlemek için 7 öneri
1. Su tüketimini destekleyin: Çocuğunuzun yaşına uygun miktarda su içmesini sağlayın.
2. Lifli besinlere yer verin: Günlük beslenmesinde sebze, meyve ve tam tahıllı gıdaların bulunmasına özen gösterin.
3. Tuvalet alışkanlığı kazandırın: Özellikle yemeklerden sonra çocuğunuzu düzenli olarak tuvalete oturmaya teşvik edin.
4. Tuvaleti ertelemesine izin vermeyin: Dışkılama ihtiyacını hissettiğinde tuvalete gitmesini destekleyin.
5. Hareket etmesini sağlayın: Yaşına uygun fiziksel aktiviteler ve oyunlarla hareketli bir yaşamı teşvik edin.
6. Tuvalet konusunda baskı yapmayın: Çocuğunuzu dışkılamaya zorlamayın, suçlamayın veya cezalandırmayın.
7. Kabızlık uzarsa uzman desteği alın: Sert ve ağrılı dışkılama, dışkı tutma ya da iç çamaşırına dışkı kaçırma gibi belirtiler devam ediyorsa çocuk doktoruna başvurun.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
