Kısaca
- Çocukların %80,1’i cep telefonu/akıllı telefon kullanıyor, internet kullanım oranı ise %92,7 olarak açıklandı.
- Çocukların %69,8’i sosyal medya, %68,1’i dijital oyun kullanıyor; ekran süresi arttıkça kitap okuma ve ders çalışmanın azaldığını belirtenler var.
- 11-17 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanım oranı %63,0, siber zorbalığa maruz kalma oranı ise %10,2 olarak kaydedildi.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçlarına göre çocukların cep telefonu, internet, sosyal medya ve dijital oyun kullanım oranları yükseldi. Araştırma, 6-17 yaş grubundaki çocukların bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını ve amaçlarını ortaya koymayı amaçlıyor.
Araştırma, önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsıyordu; 2026 itibarıyla kapsam 6-17 yaş grubuna genişletildi. Bu dönemde ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zekâ kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergeler de araştırmaya dahil edildi.
Bu haberde, farklı bir yaş grubu belirtilmediği sürece "çocuk" ifadesi 6-17 yaş grubundaki bireyleri tanımlıyor. Araştırmada 6-10 yaş grubundaki çocuklar soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla, 11-17 yaş grubundaki çocuklar ise herhangi bir yardım almadan yanıtladı.
Cep telefonu ve internet kullanımı
Cep telefonu/akıllı telefon kullandığını belirten çocukların oranı %80,1 oldu. Bu oran 6-10 yaş grubunda %66,2, 11-17 yaş grubunda %89,8 olarak gerçekleşti. Cep telefonu kullanan çocukların %97,4’ü düzenli olarak cep telefonu/akıllı telefon kullandığını belirtti. Kullanım amaçlarında 6-10 yaş grubunda %73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise %87,8 ile internette gezinme ilk sırada yer aldı.
Düzenli cep telefonu/akıllı telefon kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtti. Bu oran 6-10 yaş grubunda %17,2, 11-17 yaş grubunda %48,0 oldu.
Çocuklarda internet kullanım oranı %92,7 olarak açıklandı. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş grubunda %86,6, 11-17 yaş grubunda %96,9 oldu. Düzenli internet kullanan çocuklarda günde iki saat ve daha fazla süre internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi %53,0, hafta sonu ise %63,4 olarak kaydedildi.
Düzenli internet kullanan çocukların internet kullanım amaçlarında ilk sırada %86,2 ile video izleme yer aldı. Bunu %80,3 ile ders çalışma ve ödev/sunum hazırlama ile %75,1 ile sosyal medya kullanımı izledi. En az yürütülen faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılma oldu.
Sosyal medya ve dijital oyunlar
Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8 olarak belirlendi. Erkek çocukların %71,4’ü, kız çocukların ise %68,1’i sosyal medya kullandı. Bu oran 6-10 yaş grubunda %50,2, 11-17 yaş grubunda %83,4 oldu.
Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı %68,1 oldu. Cinsiyete göre bakıldığında erkek çocukların %77,4’ü, kız çocukların %58,2’si dijital oyun oynadı. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş grubunda %69,1, 11-17 yaş grubunda %67,3 olarak gerçekleşti.
Düzenli olarak dijital oyun oynayan çocukların %92,7’si bu alışkanlığını dile getirdi. Bu çocuklar en fazla %48,1 ile macera/aksiyon oyun türünü tercih etti. Bunu %44,5 ile strateji/taktik ve %41,6 ile spor oyunları izledi.
Dijital oyuna ilişkin kişisel düşünceler sorulduğunda, 6-10 yaş grubunda %34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksattığı görüşü ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise %34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşünenler ilk sırada çıktı.
Ekran süresinin etkileri
Çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin yaşamları üzerindeki etkileri sorulduğunda; çocukların %48,3’ü "Daha az kitap okuyorum", %42,2’si "Daha az ders çalışıyorum", %33,0’ü "Ailemle daha az vakit geçiriyorum", %26,8’i "Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum" ve %25,4’ü "Daha az uyuyorum" ifadelerine "Katılıyorum" ya da "Kısmen katılıyorum" yanıtını verdi.
Üretken yapay zekâ kullanımı
Araştırmaya göre 11-17 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanan çocukların oranı %63,0 oldu. Bu oran erkek çocuklarda %60,6, kız çocuklarda %65,5 olarak gerçekleşti.
Üretken yapay zekâ kullanım amaçlarında en yüksek oran %88,1 ile örgün eğitim amacıyla kullanım oldu. Bunu %58,6 ile özel amaçlarla kullanım izledi.
Yapay zekâ kullanmayan çocuklar bunun nedenini sıraladığında, %68,9 ile yapay zekânın varlığından haberdar olmadıklarını belirtti. Bunu %21,1 ile ihtiyaç duymama, %18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmeme ve %16,1 ile gizlilik, güvenlik ya da emniyetle ilgili endişeler izledi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2, siber zorbalık yapan çocukların oranı %4,6 oldu. Siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı ise %23,6 olarak kaydedildi.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların %73,3’ü, bu zorbalığı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıştıkları bir arkadaş ya da akran olduğunu belirtti.
Zorbalığa maruz kalınan dijital ortamlar incelendiğinde %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. Bunu sırasıyla %51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izledi.
Karşılaşılan zorbalık türlerinde %80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar gönderilmesi ilk sırada geldi. Bunu %20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı ya da incitici mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması ve %15,8 ile çocuklar hakkında asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izledi.
Çocuklara maruz kaldıkları siber zorbalığın nedenine ilişkin görüşleri sorulduğunda, %60,4’ü davranış biçimlerini, %33,1’i fiziksel özelliklerini ya da dış görünüşlerini, %4,4’ü ailelerinin nereli olduğunu ya da kökenlerini, %2,4’ü maddi durumlarını, %1,7’si ise engellerini neden olarak belirtti. Çocukların %9,4’ü bu soruya "diğer" yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma ya da siber zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı %28,1 oldu. Bu çocuklara yaşadıklarının okula devam durumlarını etkileyip etkilemediği sorulduğunda, %7,8’i etkilediğini belirtti. Bu oran erkek çocuklarda %5,3, kız çocuklarda %10,5 olarak gerçekleşti.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
