Kısaca
- El yüzeylerindeki mikroplar el yoluyla göz, burun ve ağza taşınarak solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarına yol açabiliyor.
- Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyenini ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olarak görüyor.
- Uzman Dr. Aytan Seydaliyeva; 20 saniye ovalama, bütün el yüzeyleri, zamanında yıkama, su sıcaklığı ve antiseptik kullanımına dair doğru uygulamaları açıkladı.
Gün içinde kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak yüzeylere kadar pek çok noktaya el ile temas ediyoruz. Bu yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellerimize geçerek vücuda girebiliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, doğru el hijyeninin hastalıkları önlemede büyük rol oynadığını söyledi.
Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmak, bu mikropların vücuda girişini kolaylaştırıyor ve solunum yolu ile sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşmasına yol açabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada doğru el hijyenini en temel adım olarak öne çıkarıyor.
Dr. Seydaliyeva, elleri ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlediğimizin de hastalıkları önlemede belirleyici olduğunu belirtti. El hijyenimizi doğru uygulayıp uygulamadığımızı ölçmek için hazırladığı 5 soruluk testteki yanıtları ve önerileri paylaştı.
Elleri 20 saniye ovalıyor muyuz?
Dr. Seydaliyeva’ya göre eller sabunlandıktan sonra en az 20 saniye ovalanmalı. Daha kısa süreli yıkamanın ellerden mikropları ve zararlı kimyasalları yeterince uzaklaştırmadığını gösteren bilimsel çalışmalar bulunuyor. Doğru sıra; elleri temiz akan suyla ıslatmak, sabunla köpürtmek, en az 20 saniye ovalamak, akan suyla durulamak ve tamamen kurulamak şeklinde.
Yalnızca avuç içleri mi temizleniyor?
Yıkarken yalnızca avuç içlerini sürtmek yeterli değil. El sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalı. Dr. Seydaliyeva, ıslak ellerin mikropları diğer yüzeylere daha kolay aktardığını hatırlattı. Temiz havlu ile hava akımıyla kurutma arasında üstünlük konusunda yeterli bilimsel kanıt bulunmadığını, önemli olanın ellerin tamamen kurutulması olduğunu vurguladı.
Yalnızca kirli göründüğünde mi yıkanmalı?
Hayır. Eller gözle temiz görünse de hastalık etkeni taşıyabilir. Yemek hazırlamadan önce, yemekten önce, bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce, tuvaletten ya da dışkıyla temastan sonra, öksürüp hapşırdıktan ya da burnu temizledikten sonra ve eller görünür biçimde kirlendiğinde yıkanmalı. Evde kusma ya da ishali olan birinin bakımından önce ve sonra, yara bakımında, hayvan ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da el yıkamak önemli.
Sıcak su daha mı temizler?
Etkili yıkama için çok sıcak su gerekmiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikrop uzaklaştırdığını belirtiyor. Önemli olan, ellerin bütün yüzeylerinin yeterli süre sabunlanması, durulanması ve kurulanması. Çok sıcak su ciltte tahrişe hatta yanıklara yol açabileceğinden, kişi soğuk ya da ılık suyu tercih edebilir.
Antiseptik sabunun yerini tutar mı?
Alkol bazlı el antiseptikleri yararlı olsa da her durumda sabun ve suyun yerini tutmaz. Sabun ve suya erişim yoksa ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren antiseptik kullanılabilir; ürün elin tüm yüzeylerine yayılıp eller kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller görünür biçimde kirliyse sabun ve su tercih edilmeli. Norovirüs gibi bazı etkenlerin uzaklaştırılmasında sabun ve su, alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili. Antiseptik, bu nedenle el yıkamanın güçlü bir alternatifi değil, uygun koşullarda başvurulabilecek bir seçenek olarak görülmeli.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
